I. Bổ Ngữ Tung Hoành – “Nâng Cấp” Ý Nghĩa Cho Động Từ

Bổ ngữ là “cánh tay phải” của động từ, giúp diễn tả kết quả, xu hướng, thời gian, số lần hành động. HSK 2 mình làm quen với mấy “em” này nha!

1. Bổ ngữ Kết quả (Resultative Complements) – Làm gì có kết quả gì?

Cho biết kết quả của hành động đã hoàn thành.

• Cấu trúc: S + V + Bổ ngữ kết quả (见, 完, 懂, 到, 好, 对, 错, 干净…) + (O)
• Công dụng: Diễn tả hành động đã tạo ra kết quả cụ thể. Ví dụ: 我听懂了 (Wǒ tīng dǒng le – Tôi nghe hiểu rồi), 衣服洗干净了 (Yīfu xǐ gānjìng le – Quần áo giặt sạch rồi). “Em” này cực kỳ phổ biến, nắm chắc là câu cú “xịn” lên nhiều đó!

2. Bổ ngữ Thời lượng (Duration Complements) – Làm gì trong bao lâu?

Cho biết hành động kéo dài bao lâu.

• Cấu trúc 1 (Hành động còn tiếp diễn): S + V + 了 + Thời gian + (O)
• Cấu trúc 2 (Hành động đã hoàn tất): S + V + O + V + 了 + Thời gian / S + V + 了 + Thời gian + 的 + O
• Công dụng: Diễn tả khoảng thời gian một hành động diễn ra. Ví dụ: 他学了一年汉语 (Tā xué le yì nián Hànyǔ – Anh ấy đã học tiếng Trung một năm), 他看了一个小时的书 (Tā kàn le yí ge xiǎoshí de shū – Anh ấy đã đọc sách một tiếng).

3. Bổ ngữ Động lượng (Frequency/Quantity Complements) – Làm gì mấy lần?

Cho biết số lần thực hiện hành động.

• Cấu trúc: S + V + (了) + Số lần (一次, 两遍…) + (O)
• Công dụng: Diễn tả số lần hành động được thực hiện. Ví dụ: 我去过三次北京 (Wǒ qùguo sān cì Běijīng – Tôi từng đi Bắc Kinh ba lần).

4. Bổ ngữ Xu hướng đơn (Simple Directional Complements) – Đi đâu, về đâu?

Chỉ phương hướng của hành động, thường là “来” (lái – đến, lại gần) hoặc “去” (qù – đi, ra xa).

• Cấu trúc: S + V (lên, xuống, vào, ra, qua, về…) + 来/去 + (O – thường là địa điểm/vật)
• Công dụng: Diễn tả hành động hướng về phía người nói (dùng 来) hoặc xa người nói (dùng 去). Ví dụ: 他上楼来了 (Tā shàng lóu lái le – Anh ấy lên lầu rồi – hướng về người nói), 我走进去了 (Wǒ zǒu jìnqù le – Tôi đi vào trong rồi – hướng ra xa người nói).

II. So Sánh Đủ Kiểu – “Hơn, Kém, Bằng” Dễ Như Trở Bàn Tay

HSK 2 là lúc bạn bắt đầu “đặt lên bàn cân” mọi thứ rồi đấy!

1. Câu chữ “比” (bǐ) – “A hơn B…”

• Cấu trúc: A + 比 + B + Tính từ (+ một chút/nhiều/Cụm từ chỉ số lượng cụ thể)
• Công dụng: So sánh hơn kém giữa hai đối tượng. Ví dụ: 他比我高 (Tā bǐ wǒ gāo – Anh ấy cao hơn tôi).

2. So sánh với “没有” (méiyǒu) – “A không bằng B…”

• Cấu trúc: A + 没有 + B + (这么/那么) + Tính từ
• Công dụng: So sánh kém hơn. Ví dụ: 我没有他高 (Wǒ méiyǒu tā gāo – Tôi không cao bằng anh ấy).

3. So sánh với “跟…一样” (gēn…yíyàng) – “A giống/như B…”

• Cấu trúc: A + 跟 + B + 一样 + (Tính từ/Động từ tâm lý)
• Phủ định: A + 跟 + B + 不一样 + (Tính từ/Động từ tâm lý)
• Công dụng: So sánh sự tương đồng hoặc khác biệt. Ví dụ: 这本书跟那本书一样有意思 (Zhè běn shū gēn nà běn shū yíyàng yǒuyìsi – Quyển sách này thú vị như quyển sách kia).

III. Phó Từ “Lên Đời” – Diễn Đạt Tinh Tế Hơn

Bỏ túi thêm mấy phó từ này là câu chuyện của bạn có “chiều sâu” hẳn!

• 正在/在…呢 (zhèngzài/zài…ne): Đang làm gì đó. Cấu trúc: S + 正在/在 + V + (O) + (呢).
• 已经 (yǐjīng): Đã. Cấu trúc: S + 已经 + V + 了 (+O).
• 就 (jiù): Thì, ngay, liền (chỉ sự việc xảy ra sớm, nhanh, dễ dàng). Cấu trúc: Thường đứng trước V.
• 才 (cái): Mới, mãi mới (chỉ sự việc xảy ra muộn, chậm, khó khăn). Cấu trúc: Thường đứng trước V. Cặp đôi “就” và “才” này hay “song kiếm hợp bích” để tạo sự tương phản lắm đó!
• 更 (gèng): Càng, hơn nữa. Cấu trúc: S + 更 + Adj/V tâm lý.
• 最 (zuì): Nhất. Cấu trúc: S + 最 + Adj/V tâm lý.
• 还 (hái): Vẫn, còn (mở rộng ý nghĩa so với HSK1).
• 一起 (yìqǐ): Cùng nhau. Cấu trúc: S + 一起 + V.
• 别 (bié): Đừng (khuyên can, ngăn cản). Cấu trúc: 别 + V + 了.
• 当然 (dāngrán): Đương nhiên.

IV. Trợ Từ Động Thái “Mới Toe” – Đánh Dấu Trạng Thái Hành Động

Mấy “em” này gắn với động từ để làm rõ hơn về hành động đó.

• 着 (zhe): Chỉ sự tiếp diễn của trạng thái hoặc hành động làm nền cho hành động khác.
  • Cấu trúc: S + V + 着 + (O). Ví dụ: 门开着 (Mén kāi zhe – Cửa đang mở).
• 过 (guo): Chỉ kinh nghiệm, trải nghiệm đã từng làm trong quá khứ.
  • Cấu trúc: S + V + 过 + (O). Ví dụ: 我吃过北京烤鸭 (Wǒ chīguo Běijīng kǎoyā – Tôi từng ăn vịt quay Bắc Kinh rồi). Phân biệt với “了” (le) nha, “了” là hoàn thành, “过” là trải nghiệm!
• 了 (le) – Phiên bản nâng cấp:
  • Câu có hai chữ “了”: S + V + 了 + Thời gian/Số lượng + (O) + … + V + 了. Ví dụ: 我学了两年汉语了 (Wǒ xué le liǎng nián Hànyǔ le – Tôi học tiếng Trung được 2 năm rồi và vẫn đang học).

V. Động Từ Năng Nguyện “Đủ Bộ” Hơn

Muốn “nhờ vả”, “xin phép”, “ra lệnh” gì cũng cần mấy “anh” này!

• 应该 (yīnggāi): Nên, cần phải (khuyên bảo, chỉ sự cần thiết).
• 愿意 (yuànyì): Bằng lòng, muốn (thiên về sự tự nguyện).
• 敢 (gǎn): Dám (can đảm làm gì).
• Phân biệt rõ hơn:
  • 可以 (kěyǐ): Có thể (do được phép hoặc điều kiện khách quan cho phép).
  • 能 (néng): Có thể (do có năng lực, kỹ năng).
  • 会 (huì): Biết (do học tập mà có), có khả năng xảy ra.
  • 想 (xiǎng): Muốn, nghĩ (ý muốn chủ quan, suy nghĩ).
  • 要 (yào): Muốn (ý muốn mạnh mẽ hơn), cần, sẽ.

VI. Giới Từ “Ra Trận” – Nối Kết Không Gian, Thời Gian, Đối Tượng

Giới từ giúp câu cú logic và chặt chẽ hơn.

• 从…到… (cóng…dào…): Từ…đến… (thời gian, không gian).
• 离 (lí): Cách (khoảng cách). Ví dụ: 我家离学校很近 (Wǒ jiā lí xuéxiào hěn jìn – Nhà tôi cách trường rất gần).
• 对 (duì): Đối với (chỉ đối tượng của hành động, thái độ). Ví dụ: 这个对你很好 (Zhège duì nǐ hěn hǎo – Cái này rất tốt cho bạn).
• 给 (gěi): Cho (làm gì cho ai – vai trò giới từ). Ví dụ: 他给我打电话 (Tā gěi wǒ dǎ diànhuà – Anh ấy gọi điện thoại cho tôi).
• 往 (wǎng): Hướng về, đi về phía. Ví dụ: 往前走 (Wǎng qián zǒu – Đi về phía trước).
• 跟 (gēn): Cùng với, và (ngoài nối danh từ còn có thể làm giới từ “cùng với ai đó làm gì”). Ví dụ: 我跟他一起去 (Wǒ gēn tā yìqǐ qù – Tôi đi cùng với anh ấy).

VII. Liên Từ “Xâu Chuỗi” Ý Tưởng

Muốn nói câu dài hơn, có đầu có cuối thì phải nhờ đến các “sứ giả” liên kết này!

• 因为…所以… (yīnwèi…suǒyǐ…): Bởi vì…cho nên…
• 虽然…但是/可是… (suīrán…dànshì/kěshì…): Tuy…nhưng…
• 要是/如果…就… (yàoshi/rúguǒ…jiù…): Nếu…thì… (要是 thân mật hơn 如果).
• 还是 (háishi): Hay là (dùng trong câu hỏi lựa chọn). Ví dụ: 你喝茶还是喝咖啡？ (Nǐ hē chá háishi hē kāfēi? – Bạn uống trà hay uống cà phê?).
• 或者 (huòzhě): Hoặc là (dùng trong câu trần thuật để nêu lựa chọn). Ví dụ: 我想喝茶或者咖啡 (Wǒ xiǎng hē chá huòzhě kāfēi – Tôi muốn uống trà hoặc cà phê). Phân biệt rõ “还是” và “或者” nhé, không là “quê” lắm đó!

VIII. Các Cấu Trúc Đặc Biệt “Cần Biết”

Mấy cấu trúc này giúp bạn diễn đạt “pro” hơn hẳn.

• 是…的 (shì…de): Dùng để nhấn mạnh thời gian, địa điểm, cách thức, đối tượng… của hành động đã xảy ra.
  • Cấu trúc: S + 是 + Thông tin cần nhấn mạnh + V + 的 + (O). Ví dụ: 我是昨天来的 (Wǒ shì zuótiān lái de – Tôi là hôm qua đến).
• Sắp…rồi: 要…了 (yào…le) / 快(要)…了 (kuài (yào)…le) / 就要…了 (jiù yào…le)
  • Công dụng: Diễn tả hành động sắp xảy ra. “就要…了” thường có trạng ngữ thời gian cụ thể. Ví dụ: 火车快要开了 (Huǒchē kuàiyào kāi le – Tàu hỏa sắp chạy rồi).
• …的时候 (…de shíhou): Khi…, lúc…
  • Cấu trúc: Mệnh đề phụ (chỉ thời điểm) + 的时候, Mệnh đề chính. Ví dụ: 我到家的时候，他已经睡了 (Wǒ dàojiā de shíhou, tā yǐjīng shuì le – Lúc tôi về đến nhà, anh ấy đã ngủ rồi).
• Vừa…vừa…: 一边…一边… (yìbiān…yìbiān…)
  • Cấu trúc: S + 一边 + V1 + 一边 + V2. Ví dụ: 他一边吃饭一边看电视 (Tā yìbiān chīfàn yìbiān kàn diànshì – Anh ấy vừa ăn cơm vừa xem TV).
• Làm xong…thì làm…: V1 + 了 + (O1) + 就 + V2 + (O2)
  • Công dụng: Diễn tả hai hành động xảy ra liên tiếp. Ví dụ: 我下了课就回家 (Wǒ xià le kè jiù huí jiā – Tôi tan học thì về nhà ngay).
• Trước…sau…: 先…再… (xiān…zài…)
  • Cấu trúc: S + 先 + V1 + (O1), 再 + V2 + (O2). Ví dụ: 你先吃饭，再做作业 (Nǐ xiān chīfàn, zài zuò zuòyè – Bạn ăn cơm trước rồi hãy làm bài tập).
• Ngoài…ra: 除了…以外, …都/也… (chúle…yǐwài, …dōu/yě…)
  • Công dụng: Diễn tả “ngoài A ra, (tất cả) B đều/cũng…”. Ví dụ: 除了小王，大家都来了 (Chúle Xiǎo Wáng, dàjiā dōu lái le – Ngoài Tiểu Vương ra, mọi người đều đến rồi).
• Lặp lại động từ/tính từ:
  • Động từ (V V / V 一 V): Biểu thị hành động xảy ra trong thời gian ngắn, thử làm gì đó, hoặc làm cho ngữ khí nhẹ nhàng hơn. Ví dụ: 你看看 (Nǐ kànkan – Bạn xem thử đi), 让我试一试 (Ràng wǒ shì yi shì – Để tôi thử một chút).
  • Tính từ (AA / AABB): Nhấn mạnh mức độ của tính từ, làm cho cách diễn đạt sinh động hơn. Ví dụ: 高高兴兴 (gāogāoxìngxìng – vui vẻ), 漂漂亮亮 (piàopiàoliangliang – xinh đẹp).

IX. Bảng Tổng Hợp Ngữ Pháp HSK 2 “Tinh Gọn”

Cùng Anne ôn bài “cấp tốc” với bảng tổng hợp siêu tiện lợi này nhé!

Luôn tin tưởng ở bạn,
Anne Tiểu Lão Sư – Học Tư Đạt